Phân tích truyện ngắn Chiếc thuyền ngoài xa

Bài làm

Loading...

Nguyễn Minh Châu được nhận xét là “người mở đường tinh anh và tài năng nhất của văn học hiện nay” (Nguyên Ngọc). Tôi đã không đủ tin vào nhận định của Nguyên Ngọc cho tới khi hiểu được những gì mà Nguyễn Minh Châu muốn phản ánh sau tác phẩm “Chiếc thuyền ngoài xa”. Truyện ngắn không chỉ đơn thuần phản ánh số phận vất vả, nhọc nhằn, bất hạnh của con người miền biển mà còn đi sâu phơi bày những mối quan hệ phức tạp nảy sinh trong thời kì đất nước đổi mới. Qua đó, người đọc nhận thức sâu sắc hơn về cuộc đời. 

Nguyễn Minh Châu (1930-1989), lớn lên trong gia đình nông dân vùng biển Quỳnh Lưu, Nghệ An. Nguyễn Minh Châu trưởng thành và sống cuộc đời của một nhà văn – chiến sĩ cách mạng. Sau khi hòa bình lập lại, nhà văn chuyển từ đề tài chiến tranh sang đề tài đời tư thế sự và xây dựng tuyến nhân vật tự nhận thức. Văn Nguyễn Minh Châu giàu triết lí về những vấn đề đạo đức và nhân sinh. “Chiếc thuyền ngoài xa” sáng tác năm 1983 và là tác phẩm tiêu biểu cho đề tài đời tư thế sự.

Trước hết, Nguyễn Minh Châu đã miêu tả bức tranh thiên nhiên kì vĩ, thơ mộng, đẹp mê lòng người. Bức tranh ấy quyến rũ kì lạ đối với những người biết yêu và thưởng thức cái đẹp – như Phùng. Đó là một buổi bình minh trên biển đầy chất bi tráng. Nó được ví như “cảnh đắt trời cho”, “tuyệt mĩ và toàn bích”. Thiên nhiên Việt Nam sau chiến tranh tàn phá vẫn giữ được nét đẹp tinh khôi, thanh khiết. Người ta bỗng thấy yêu đời hơn, lạc quan hơn về cuộc sống khi chứng kiến bức tranh ấy. Tuy nhiên, hiện thực có như mong đợi?

Phân tích truyện ngắn Chiếc thuyền ngoài xa

Loading...

Nguyễn Minh Châu mô tả bức tranh tuyệt vời kia đồng thời với cuộc sống của một gia đình làng chài – một gia đình nhiều đau thương. Ở đó, tác giả tập trung thể hiện nhân vật người đàn bà hàng chài mang số phận bất hạnh, hằng ngày chịu tấn bi kịch của bạo lực gia đình. Một người đàn bà vô danh, xấu xí nhưng bao dung, vị tha và hiểu lẽ đời sâu sắc. Một người đàn bà điển hình cho vẻ đẹp khuất lấp của phụ nữ miền biển nói riêng và phụ nữ Việt Nam nói chung. Cái tên cũng không có, khi tác giả gọi là “mụ”, lúc lại là “chị ta”. Nhan sắc không có, người đàn bà ấy ngoài 40, lưng áo bạc phếch và mặt đầy vết dỗ. Tri thức không có, chị là kẻ thất học. Gia đình cũng chẳng trọn vẹn bởi chị ta có một ông chồng chỉ biết say xỉn, chửi bới và đánh đập. Nhưng bằng tình thương yêu con cái, chị vẫn cố gắng bám lấy biển, giữ lấy nhà, đùm bọc con cái. Chị nhẫn nhịn chịu đánh, “3 ngày trận nhẹ, 5 ngày trận nặng” bởi chị hiểu rằng con thuyền giữa biển khơi cần 1 người đàn ông chèo chống. Chị hiểu rằng, cái đói khiến chồng chị trở nên hèn kém và bạo lực. Nhà văn muốn gửi gắm một thông điệp sau nhân vật, phải xét mọi điều bằng cái nhìn đa diện. 

Bên cạnh nhân vật người đàn bà hàng chài, Nguyễn Minh Châu còn xây dựng chân dung nhân vật Phùng – người kể chuyện để triết lí về mối quan hệ giữa nghệ thuật và cuộc đời. Phùng là người nghệ sĩ tài năng, say mê cái đẹp và trách nhiệm với nghề. Phùng có tấm lòng nhân hậu, thương người khi chứng kiến và sẵn sàng giúp đỡ người đàn bà xa lạ chịu bất công. Tuy không chấp nhận cái xấu nhưng Phùng lại chưa đủ sâu sắc lẽ đời. Nghe trải lòng của người đàn bà, Phùng mới vỡ lẽ một triết lí: Người nghệ sĩ không thể nhìn nhận con người và cuộc đời một cách dễ dãi và xuôi chiều mà phải xem xét trong mối quan hệ phức tạp của nó. 

Tác phẩm “Chiếc thuyền ngoài xa” thành công về nghệ thuật miêu tả diễn biến tâm lí, ngôn ngữ sáng tạo, diễn đạt linh hoạt, tự nhiên. Ngoài ra, truyện ngắn còn mang đặc sắc trong cách xây dựng tình huống truyện đầy nghịch lí giữa nghệ thuật và hiện thực cuộc sống. Qua đó, Nguyễn Minh Châu đã phản ánh chân thực hiện thực cuộc sống bộn bề, phức tạp của đời sống nhân dân. Chiến tranh buộc người ta phải cầm súng chiến đấu kẻ thù, còn thời bình, con người cũng phải đấu tranh giữa những lằn ranh cao cả – xấu xa, thấp hèn.